२०८१, ३२ असार सोमबार

काभ्रेको स्थानीय तहमा कृषि अपहेलित

काभ्रेको स्थानीय तहमा कृषि अपहेलित


नेपाल अहिले पनि कृषिमा नै आधारित देश हो । अधिकांश पहाडी भु–भाग भएको नेपालमा हलो, कुटो र कोदालो लगायतका कृषि औजारहरुको प्रयोगबाट कृषि पेशा चल्दै आएको छ । ती औजार चलाउन सक्ने योग्य जनशक्ति रोजगारीका लागि विदेशीयपछि बुढाबुढीकै भरले नेपालीको मुख्य पेशा कृषि क्षेत्र धानिएको छ । यसरी चल्दै गरेको कृषि पेशालाई स्थानीय तहले यथोचित बजेटको व्यवस्था नगर्दा कृषि पेशाको अवस्था दयनीय बनेको देखिएको छ । जसले ग्रामीण किसानको जीवनस्तरमा नकारात्मक असर पर्ने देखिन्छ ।

तेमाल १ अमलटारीमा फलाएको तितेकरेलाको बीउ

काभ्रेमा रहेका १३ वटा स्थानीय तहले कृषि र किसानको जीवनलाई लक्षित गरेर बजेट विनियोजन गरेको पाइएको छैन । कृषिमा १५ प्रतिशत बजेट विनियोजन गर्नुपर्ने भनिए पनि निसर्त बजेट स्थानीय तहमा पठाएकाले जिल्लाका अधिकांश स्थानीय तहले मनलाग्दी बजेट विनियोजन गरेका छन् । कृषिमा काभ्रे जिल्ला अग्रस्थानमा नै आउँछ । तर जलवायु परिवर्तन, सिंचाईँ र काम गर्नसक्ने जनशक्तिको अभाव लगायत विभिन्न समस्याले कृषि व्यवसाय फस्टाउन सकेको छैन ।

तेमाल गाउँपालिका १ गडरेबेसीमा पालुंगोको बीउ उत्पादन हुदैँ

काभ्रेको तेमाल गाउँपालिका पनि कृषिका लागि उर्वर भूमि हो । करिब ६०० देखि १७०० मिटरसम्मको उचाईमा रहेको यो गाउँपालिकामा कृषि, पशुपालन, मौरिपालन लगायतका कृषिजन्य व्यवसाय गर्न राम्रो हावापानी मानिन्छ । तर हाल बनेको संरचना र बजेट विनियोजनको अवस्थाले कृषि व्यवसाय पछाडि परेको छ । गाउँपालिवकाले गरेको बजेट विनियोजन हेर्दा आफ्नो विवेक प्रयोग गरी बाडेको जस्तो देखिन्छ । वडा तहमा पनि कृषि क्षेत्रमा बजेट विनियोजन भएको छैन । प्रायः सबै तहमा सडकको नामममा मात्र बजेट खर्चिएको देखिन्छ । तेमाल गाउँपालिका मात्र नभई सिङ्गो काभ्रेमा कृषिमा बजेट व्यवस्था गरिएको छैन । कृषक, कृषि व्यवसायी, फार्म संचालक, सहकारीलाई हालको बजेटले सम्बोधन गर्न सकेन ।नमोबुद्ध नगरपालिका ४ मेथिनकोटमा गोलभेडाको हाइब्रिट बनाउँदै

वर्तमान अवस्थामा दुग्ध उत्पादन सहयोग, पशुपालन फार्ममा सहयोग गर्ने हो भने युवा विदेशीन कम हुने निश्चित छ । युवा प्रोत्साहन कार्यक्रम मात्र ल्याउन सके केही बेरोजगार युवालाई रोजगार भै गाउँमा व्यवसाय संचालन हुन्थ्यो । तेमालको १ र २ नं. वडामा हाल वार्षिक कम्तिमा ६ करोड बराबरको तरकारी विऊ उत्पादन भई कृषिमा आय आर्जन भइरहेको थियो । तर २०७२ को विनाशकारी भुकम्पले गर्दा धेरै युवा पलायन भए । गाउँमा बस्ने घरधुरी समेत सदरमुकाम र राजधानी सरेका छन् ।

तेमाल १ अमलटारीमा रहेको काक्रोको नर्सरी

कृषि क्षेत्रको अग्रस्थान तेमाल १ मा वार्षिक १ करोड बराबरको वीऊ उत्पादन हुने गरेको छ सहकारी मार्फत । तर हाल उक्त व्यवसाय पनि पछि परेको छ । सिंचाई तथा सहयोगी निकायको अभावमा कृषिको नाममा खेलबाड भएको छ । विहान बेलुका पेट भर्न त्यही कृषि नभई नहुने तर उक्त पेशालाई व्यवस्थित नगरी हेला गरिएको छ । झन् स्थानीय निकायमा आफ्नो ठाउँका नेता कार्यकर्तालाई भोट दिएर जिताउँदा कुनै कृषकलाई सम्बोधन गर्न नसकेको कृषकहरु बताउँछन् । राजधानीको नजिक जिल्ला काभ्रेबाट वार्षिक ३८ प्रतिशत तरकारी काठमाडौं भित्रिन्छ । साथै राष्ट्रिय बजारको कृषिलाई ३४ प्रतिशत विऊ काभ्रेबाट उत्पादन हुन्छ ।

लेखक काली प्रसाद पाण्डे, तेमालमा रहेको नेपाल कृषि तथा पशु उत्पादन एवं प्रबद्र्धन केन्द्रका प्रबन्धक हुन् ।

प्रकाशित मिति : २०७४, ११ चैत्र आईतबार  ११ : ३२ बजे

एडिविको आर्थिक सहयोगमा निर्माणाधिन सिन्धुलीको विद्यालय भवन अलपत्र, शिक्षा मन्त्रालय बन्यो रमिते !

एशियाली विकास बैंक एडिविकोे आर्थिक सहयोगमा निर्माणाधिन सिन्धुलीको गौमती माध्यमिक

रामेछापबाट काठमाडौं आउँदै गरेको बस लिखुमा सडकबाट खस्यो

रामेछाप । रामेछापबाट काठमाडौं आउँदै गरेको बस आज बिहान रामेछापको

खनिजजन्य पदार्थ उत्खननबारे स्पष्ट कानूनी व्यवस्था गर्न निर्देशन

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा अन्तर्गतको उद्योग तथा वाणिज्य र श्रम तथा

जसपाबाट जनताको परिकल्पना पुरा नहुने निश्चीत देखिएपछि सो पार्टी परित्याग गरेंः आरमान खॉ

बिरगञ्जः कालिकामाई गाउपालिको जनता समाजवादी पार्टी नेपालका नेता आरमान खांले

युवा लक्षित कार्यक्रम पेश गर्न नगरउपप्रमुखसँग माग

सिन्धुली: कमलामाईका ६ वटै वडाका युवाहरुले नागरिक अंकपत्र कार्यान्वयनको क्रममा